Tag

mózg

Browsing

Choroba Alzheimera kojarzy się z utratą pamięci, ale wielu pacjentów dużo wcześniej ma kłopoty ze snem, rozregulowany rytm dobowy czy zmieniony apetyt. Badacze z Buck Institute for Research on Aging w artykule opublikowanym w „Nature” przekonują, że za część tych objawów może odpowiadać podwzgórze, w którym zmiany zachodzą już na początku choroby.

Mały obszar, który steruje wieloma funkcjami

Podwzgórze to struktura u podstawy mózgu. Reguluje temperaturę ciała, rytm snu i czuwania, uczucie głodu i pragnienia oraz uwalnianie hormonów. Składa się z wielu wyspecjalizowanych jąder. Jądro nadskrzyżowaniowe (SCN) pełni rolę głównego zegara organizmu, a jądro łukowate odpowiada za apetyt i bilans energetyczny.

Dotychczasowa wiedza o alzheimerze opiera się głównie na badaniach hipokampa i kory mózgowej, bo to tam „mieszka” pamięć. O tym, jak z wiekiem i w chorobie zmieniają się poszczególne jądra podwzgórza oraz ich typy komórek, wiadomo bardzo mało. Zespół kierowany przez Ashley Webb postanowił to zbadać.

Dwie metody zestawione obok siebie

Naukowcy stworzyli zasób danych HypoAD, dostępny dla innych badaczy. Połączyli w nim dwa rodzaje pomiarów:

  • Obrazowanie MRI – skany 458 żyjących dorosłych posłużyły do zmierzenia objętości 13 podobszarów podwzgórza. Uczestników podzielono według stanu poznawczego i poziomu amyloidu-β, białka tworzącego charakterystyczne dla alzheimera złogi.
  • Sekwencjonowanie pojedynczych komórek – przeanalizowano około 614 tysięcy komórek z pośmiertnie pobranej tkanki. Pochodziła ona od siedmiu osób z głównie wczesnym alzheimerem, siedmiu zdrowych osób w podobnym wieku i trzech młodszych osób (dane z wcześniejszych publikacji).

Wyniki porównano m.in. z pomiarami białek w płynie mózgowo-rdzeniowym, danymi z kory przedczołowej około 800 dawców oraz modelem choroby u myszy.

Co zauważono

Łączna objętość podwzgórza prawie nie zmieniała się z wiekiem, jednak poszczególne obszary zmieniały się w przeciwnych kierunkach. Podwzgórze boczne się kurczyło, a jądra SCN, łukowate, przykomorowe, okołokomorowe i grzbietowo-przyśrodkowe powiększały się. Ten wzorzec utrzymywał się po uwzględnieniu choroby, więc wygląda na cechę zwykłego starzenia. Różnice związane z alzheimerem też się pojawiły, ale nie były istotne statystycznie.

Znacznie więcej pokazały dane na poziomie pojedynczych komórek. Modele uczenia maszynowego potrafiły odróżnić komórki chorych od kontrolnych wyłącznie na podstawie aktywności genów, a najważniejsze geny dotyczyły stanu zapalnego i rytmu dobowego. Najwięcej zmian miały mikroglej, czyli komórki odpornościowe mózgu, które stopniowo przechodziły w stan znany z innych badań nad alzheimerem. Wśród 254 zidentyfikowanych podtypów neuronów najbardziej zmieniały się neurony hamujące (GABA-ergiczne). W jednej z grup neuronów SCN zaburzona była sygnalizacja wazopresyny, ważnego sygnału wysyłanego przez zegar organizmu.

Powiększanie się niektórych jąder autorzy tłumaczą hipotezą: liczba komórek się nie zmienia, ale komórki rosną, co wiąże się z aktywnością szlaku wzrostu mTOR. To na razie założenie do dalszych badań.

Co to znaczy dla pacjentów

To badanie podstawowe, więc nie przekłada się jeszcze na test ani terapię. Problemy ze snem same w sobie nie oznaczają alzheimera, mają wiele przyczyn. Wyniki mogą jednak pomóc zrozumieć, dlaczego zaburzenia snu i rytmu dobowego, w tym późniejsze wieczorne nasilenie objawów, tak często towarzyszą chorobie. Biologia mózgu jest taka sama na całym świecie, więc wnioski dotyczą także Polski i krajów UE, gdzie rosnąca liczba seniorów sprawia, że choroby otępienne są coraz większym wyzwaniem.

Autorzy zaznaczają ograniczenia: tkanka pochodziła od zaledwie 14 dawców, dane z MRI i sekwencjonowania dotyczą różnych osób, a badanie pokazuje zależności, nie związki przyczynowe. Webb podkreśla:

„To punkt wyjścia, a nie ostateczna odpowiedź” – powiedziała Ashley Webb.

Kolejny krok to śledzenie tych zmian w czasie i sprawdzenie, czy ochrona zegara biologicznego mózgu może spowolnić chorobę lub złagodzić objawy.

Źródło: Medical Xpress – „The hypothalamus is not a bystander in Alzheimer’s disease”

https://collectivemx.com/kompleksowa-opieka-medyczna-dla-seniorow-pakiety-skrojone-na-miare/ https://schuh-wetsch.org/zdrowie-bez-granic-wiekowych-pakiety-medyczne-dla-firm-z-mysla-o-seniorach/ https://unspoken.pl/luxmed-pakiet-rodzinny-jak-dobrac-najlepszy-wariant-z-mysla-o-starszych-bliskich/