Naukowcy ze Stanforda przeanalizowali 14,4 miliarda rekordów ubezpieczeniowych dotyczących ponad 244 milionów Amerykanów. Wynika z nich, że dotychczasowe metody badania long COVID mogły znacząco zawyżać zarówno liczbę przypisywanych mu dolegliwości, jak i czas ich trwania. Badacze podkreślają jednak, że sama choroba jest realna.

Czym jest long COVID

Long COVID to stan, w którym poważne objawy utrzymują się długo po tym, jak test na koronawirusa przestaje być dodatni. Pacjenci opisują m.in. „mgłę mózgową”, zmęczenie, zawroty głowy, przyspieszone tętno, duszności i ból w klatce piersiowej. Dolegliwości dotyczą niemal wszystkich układów organizmu i mogą trwać rok lub dłużej.

Gdzie tkwił błąd w dawnych badaniach

Pierwszy autor pracy, doktorant Hamed Nilforoshan, najpierw odtworzył wyniki głośnych wcześniejszych badań i uzyskał identyczne rezultaty. Potem sprawdził, czy według tej samej metody long COVID powoduje zdarzenia niemożliwe, takie jak uderzenia pioruna, pogryzienia przez psy czy rany postrzałowe. Metoda wskazywała, że tak – co było sygnałem, że coś jest nie tak.

Przyczyną było tzw. zakłócenie przez czynniki zewnętrzne (confounding bias). Wcześniejsze analizy porównywały osoby z dodatnim wynikiem testu z osobami, u których COVID nigdy nie został rozpoznany, także tymi, które w ogóle się nie testowały. Tymczasem ludzie decydujący się na test różnią się od pozostałych: częściej mają choroby współistniejące, inne infekcje albo po prostu częściej korzystają z opieki medycznej. Takie różnice łatwo błędnie przypisać wirusowi.

Zespół wybrał więc wyłącznie pacjentów robiących pierwszy test PCR i porównał losy osób z wynikiem dodatnim i ujemnym. Zastosował też metodę kontroli syntetycznej, popularną w ekonomii i naukach społecznych, oraz tzw. kontrole negatywne, czyli sprawdzanie, czy metoda nie „znajduje” skutków absurdalnych. Tym razem ich nie znalazła.

Co pokazały nowe wyniki

• Między czwartym a dwunastym miesiącem po zakażeniu nowa metoda wskazała o 98% mniej skutków przypisywanych long COVID niż podejście konwencjonalne na tych samych danych.
• Do potwierdzonych skutków należały m.in. miopatia, zapalenie płuc inne niż gruźlicze, problemy oddechowe i odma opłucnowa.
• Dodatkowe ryzyko zdrowotne związane z COVID-19 w skali populacji malało szybciej, niż sugerowały wcześniejsze szacunki, choć część pacjentów może odczuwać objawy rok lub dłużej.

Jure Leskovec, jeden z głównych autorów, zastrzega: „To nie oznacza, że long COVID jest o 98% rzadszy”. Chodzi o to, że sposób zaprojektowania badania decyduje o tym, które skutki można wiarygodnie przypisać wirusowi. Steven Goodman ze Stanford School of Medicine ocenia, że long COVID może być bardziej podobny do innych przedłużonych zespołów poinfekcyjnych, niż sądzono.

Co to oznacza w praktyce

Dla lekarzy i pacjentów zmienia się niewiele: long COVID istnieje, może trwać miesiącami i dotyczyć wielu narządów. Autorzy przestrzegają też, że dane z ubezpieczeń nie oddadzą wszystkiego – objawy takie jak zmęczenie czy problemy poznawcze mogą nie być diagnozowane ani odnotowywane. Wyniki mają uzupełniać ocenę kliniczną lekarza, a nie ją zastępować.

Badanie dotyczy amerykańskich danych z rachunków ubezpieczeniowych, więc nie opisuje bezpośrednio sytuacji w Polsce. Jego główny wniosek jest jednak uniwersalny: także w Europie szacunki oparte na dużych bazach danych, na przykład z systemów opieki zdrowotnej, zależą od tego, jak dobrano grupy porównawcze. Dla pacjenta oznacza to przede wszystkim, że przewlekłe objawy po COVID-19 warto zgłaszać lekarzowi, a nowe analizy mogą z czasem doprecyzować, jak długo i w jakim stopniu zagrażają one zdrowiu. Autorzy sugerują, że część wcześniejszych badań warto powtórzyć z lepszymi grupami kontrolnymi.

Źródło: Medical Xpress – „Analysis of 244 million Americans refines the understanding of long COVID”